Yıllık sözleşme, ön ödeme ve açık fiyat raporu: doğrudan ticaretin üç taahhüdü.
“Doğrudan ticaret” (direct trade) ifadesi sektörde sıkça kullanılıyor, ama tanımı herkes için aynı değil. Közel Kahve olarak bu kavramı üç somut taahhüde indirgiyoruz: çiftçiyle yıllık sözleşme, açık fiyat ve ilişkinin sürekliliği.
Aracı zincirini kısaltmak
Geleneksel yeşil kahve ticaretinde çiftçi, kahvesini bir kooperatife ya da işleme istasyonuna satar; oradan ihracatçı, ithalatçı ve sonunda kavurmacı gelir. Bu zincirde fiyatın çiftçiye ulaşan payı çoğu zaman küçüktür. Biz zincirin kısaltılabilen halkalarını kısaltıyor, ihracatçıyı ve kooperatifi ise doğrudan sözleşmenin parçası yapıyoruz.
Fiyat nasıl belirleniyor?
Borsa referans fiyatının üzerine kalite primi ve çiftçi primi ekliyoruz. Ortalama olarak 2025/26 sezonunda ödediğimiz fiyat referansın %35 üzerinde kaldı. 86 puanın üzerindeki özel lotlarda ayrıca prim ödenir. Tüm fiyatlar her yıl şubat ayında yayımladığımız raporda yer alır.
Yıllık sözleşme ve ön ödeme
Hasat öncesinde alım miktarı ve fiyat konusunda yazılı bir mutabakata varırız. Sözleşme tutarının %30'u hasattan önce ön ödeme olarak çiftçiye gider; böylece işçi ücretleri ve gübre için kredi gerekmez. Bu, küçük çiftlikler için hayatidir.
Ziyaret ve geri bildirim
- Yeşil kahve alım sorumlumuz yılın üç ayını köken ülkelerinde geçirir.
- Kavrum sonuçlarını ve kupping notlarını çiftçilere geri gönderiyoruz; çiftçi, kahvesinin bir fincanda nasıl göründüğünü öğrenir.
- Her yıl bir çiftçiyi İstanbul'a konuk ederiz.
Sınırlar ve dürüstlük
Doğrudan ticaret her sorunu çözmez. Hava koşulları, hastalıklar (kahve pası) ve kur dalgalanmaları çiftçiyi yine zorlar. Sözleşmede bu risklerin paylaşımına dair maddeler vardır: kötü bir hasat yılında bile asgari alım garantisi veriyoruz.
Siz ne yapabilirsiniz?
Paketin üzerindeki çiftlik adına bakın, parti numarasını sitemizde sorgulayın ve yıllık raporumuzu okuyun. İddialı bir ifadenin arkasında belge olup olmadığını sorgulamak, tüketicinin sektöre yapabileceği en değerli katkıdır.
Bir örnek
Etiyopya Kochere istasyonu ile 2023'ten beri çalışıyoruz. İlk yıl 4 ton alırken bugün 11 ton alıyoruz; istasyon, aldığı primle yıkama suyu arıtma tesisini yeniledi ve 38 yeni üreticiyi sisteme kattı. Böyle bir etkiyi ölçmek, fiyat tablosundaki rakamlar kadar önemlidir.
Bu yıl yayımlanacak raporumuzda her çiftlik için ödenen fiyat, prim, alınan miktar ve sosyal yatırım kalemleri ayrı ayrı yer alacak.
Kısacası doğrudan ticaret, bir etiketten çok bir iş yapma biçimidir: ilişkiyi yıllarca sürdürmek, riski paylaşmak ve rakamları gösterebilmek.